محمد تقي جعفري

181

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

جايگاه‌ها انسانى با « مىخواهم شخصى » وجود ندارد . بدون ترديد اين نظم و منفى شدن « مىخواهم شخصى » ناشى از تعديل خود خواهى است ، و ليكن كدامين تعديل و با كدامين عامل نخست عامل تعديل را متذكر مىشويم ، سپس چگونگى تعديل خود به خود روشن مىگردد . عامل اين تعديل تكنولوژى به معناى وسيع آن است كه در همه شئون انسانهاى امروزى حاكميت مطلق دارد . تكنولوژى چيست تكنولوژى بطور ساده عبارتست از مواد و پديده‌ها و اشكال صنايع ماشينى كه از آگاهى و آزادى و ارزشها و عدالت و تاريخ و لذت و الم بشرى بر كنار است . اين غول ناآگاه كه زائيده شده از فرشتهء مقدس علم است ، در گذرگاه قرون و اعصار بعنوان آرمانى در لابلاى سطوح روانى انسانها وجود داشته و با كلماتى مانند رفاه و آسايش و ترقى و تكامل در جهان هستى ابراز مىشده است . بعقيدهء ما اكنون هم تكنولوژى كه فرزند مشروع علم است ، امتياز مزبور را از دست نداده است و بزرگترين نعمت الهى است كه خداوند به وسيلهء مغزهاى بشرى براى انسانها عنايت فرموده است . آنچه كه باعث حسرت و تأسف و بدبختى انسانهاى امروزى گشته است ، نه علم است و نه هنر است و نه تكنولوژى ، بلكه ادامهء بيش از حد بيمارى خود خواهىها است كه در جنگ جهانى اول و دوم ، همهء جوامع را تا پرتگاه مرگ رسانيد ، با اين حال خود خواهان كه خود را گردانندگان تمدن ناميده‌اند ، به خود نيامدند و روزبروز به بستن دست و پاى انسانها با زنجير پولادين تكنولوژى افزودند و تكنولوژى را به شكلى از وسيلهء انتقال ارادهء عده اى از گردانندگانش در آوردند كه تا حد تعيين سرنوشت و كيفيت و كميت حيات انسانها و آگاهىها و ارزشهاى آنان دست به كار شده است . اينست آن تعديل خود خواهى كه نه خودى را براى انسانها باقى گذاشته است و نه خواستن آن خود را . مفهوم واقعى از « خود بيگانگى » از همين تعديل جبرى خود و خود خواهى سر چشمه مىگيرد .